روزنامه دولت از قول عباس عراقچی وزیر خارجه نوشت که «چین و روسیه با تغییر دکترین هستهای تهران مخالف هستند». ظاهر امر این است که چین و روسیه نیز مانند ترامپ فهمیدهاند که میتوانند با یک امر مقدر که خود ایران «قبلاً» آن را رسماً اعلام کرده است، مخالفت کنند، چون چیزی است که آسان و حتمی به دست میآید! روزنامه دولت از قول عباس عراقچی وزیر خارجه نوشت که «چین و روسیه با تغییر دکترین هستهای تهران مخالف هستند». ظاهر امر این است که چین و روسیه نیز مانند ترامپ فهمیدهاند که میتوانند با یک امر مقدر که خود ایران «قبلاً» آن را رسماً اعلام کرده است، مخالفت کنند، چون چیزی است که آسان و حتمی به دست میآید!
رئیسجمهور امریکا تنها چیزی را که با دل و جرئت و ایمان قوی هر روز تکرار میکند و میداند برخلاف باقی حرفها این یکی درست است، همان حرف «ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت» است! جمله را هم عموماً به شکل مجهول و بدون فاعل میگوید، یعنی کاملاً متکی به مدعای خود ایران که «ما دنبال سلاح هستهای نیستیم»! و اینگونه وجدان خود را هم راحت میکند که دروغ نگفته است.
دیروز چند مقام نظامی و فعال سیاسی هم درباره این تغییر دکترین که شدنی است یا نشدنی سخن گفتند، چون یکی از فضاهای غالب بحثها همین موضوع است.
فرض افکارعمومی از «تغییر دکترین» آن است که قرار است ما «بمب» بسازیم. ولی تغییر دکترین لزوماً به معنای «ساخت بمب» و «ارادهی بهکارگیری آن» نیست. پس چیست؟ هنوز کسی تبیینی درست و دقیق نکرده است (و شاید این نقطهی قوت آن باشد!).
برخی میگویند اول بسازید (یا تغییر دکترین بدهید) و سپس اعلام کنید، زیرا بعد از اعلام و هیاهو، تغییر دکترین یا ساختن بمب سختتر میشود. این حرف مبنا و پایهی درستی ندارد، یعنی گفتن و نگفتنش برای کشوری که دو جنگ سخت را که بهانهاش همین «بمب» بوده پشت سر گذاشته است، تفاوتی ایجاد نمیکند.
برخی نیز میگویند تغییر دکترین یا ساخت بمب ما را میان دوستانمان (مثلاً همین چین و روسیه) منزوی میکند و پیامدهای دیگری هم دارد و باید بر همین دکترین فعلی باقی ماند.
اما شاید بهترین سخن که هم امریکا و هم چین و روسیه و هم مخالفان داخلی را مخاطب قرار دهد، این است که ایران همانگونه که در گفتن «سلاح هستهای نمیخواهیم»، از کسی اجازه نگرفت و پیامدهای آن را به جان خرید، برای «تغییر دکترین» هم از کسی اجازه نمیگیرد؛ نه به این دلیل که اهل فهم روابط بینالملل یا منطق حکمرانی نیست یا فرق دوست و دشمن را نمیداند، بلکه، چون دقیقاً منطق حکمرانی میگوید اگر برای «اصول» خود که «استقلال در تصمیمگیریهای بزرگ» است، قبل از منافع خود به خواست و نیت و تصمیم خارجی نگاه کنیم، حکمرانی را تضعیف کردهایم و در اختیار بیگانه قرار دادهایم. استقلال، فقط در دفاع از تصمیمهای گذشته معنا ندارد، استقلال واقعی در توانایی بازنگری و تغییر سیاستها، بدون اجازهگرفتن از دیگران است.
این چیزی است که وزارت خارجه باید برای دوست و دشمن خوب تبیین کند.
| سردبیر