ظاهراً قرار است ورق تعطیلی آموزش حضوری برگردد. وزارت آموزشوپرورش از تغییر رویکرد در مواجهه با تعطیلی مدارس میگوید و دانشآموزانی که میان شتاب معلم برای تمام کردن درسها و انتظار برای تعطیلی احتمالی کلاسها بودند، نمیدانند باید کدام برنامه را جدی بگیرند! این روزها مدارس با شک و شبهه اداره میشوند و دانشآموز، معلم، معاون و مدیر و خانوادهها هیچکدام نمیدانند که آیا کلاس بعدی هم حضوری برگزار میشود؟! جوان آنلاین: مدرسه هنوز تعطیل نشده، اما انگار هیچکس از ماندن یا نماندنش مطمئن نیست! از اول مهر، خیلیها چشمانتظار همان تعطیلیهای آشنای سالهای گذشته بودند؛ اینکه کافی بود هوا کمی سرد شود، شاخص آلودگی بالا برود یا خبری از ناترازی انرژی برسد تا کلاسها به صفحه گوشی و لپتاپ منتقل شوند. همین انتظار، کمکم به بخشی از برنامه دانشآموزان و حتی خانوادهها تبدیل شد. بعضی معلمها برای عقب نماندن از برنامه درسی، سرعت بیشتری به تدریسشان دادند و بعضی دانشآموزان هم با این تصور که چند روز دیگر کلاسها مجازی میشود، آموزش حضوری را چندان جدی نگرفتند! و همین موضوع، درد دیگری به دردهای نظام آموزش و پرورش کشور اضافه کرد.
ظاهراً قرار است ورق تعطیلی آموزش حضوری برگردد. وزارت آموزشوپرورش از تغییر رویکرد در مواجهه با تعطیلی مدارس میگوید و دانشآموزانی که میان شتاب معلم برای تمام کردن درسها و انتظار برای تعطیلی احتمالی کلاسها بودند، نمیدانند باید کدام برنامه را جدی بگیرند! این روزها مدارس با شک و شبهه اداره میشوند و دانشآموز، معلم، معاون و مدیر و خانوادهها هیچکدام نمیدانند که آیا کلاس بعدی هم حضوری برگزار میشود؟!
تعطیلی مدارس باید آخرین گزینه باشد
دیگر قرار نیست با هر موج آلودگی هوا یا سرد شدن دمای هوا، اولین تصمیم آقایان مسئول، تعطیلی مدارس باشد. وزارت آموزشوپرورش در پیشنهاد تازهای که قرار است پس از بررسی در دولت به تصویب برسد، به دنبال تغییر سازوکار تعطیلی مدارس در روزهای آلوده است. پیشنهادی که بهجای تعطیلی یکباره مدارس در هر سطح از آلودگی، بر تفکیک شرایط هشدار از وضعیت اضطراری و تعیین اقدامات متناسب با میزان آلایندگی اشاره دارد.
بر اساس این پیشنهاد، در شرایطی که شاخص کیفیت هوا بین ۱۰۱ تا ۱۵۰ قرار دارد و هوا برای گروههای حساس ناسالم است، توقف فعالیتهای ورزشی در فضای باز و کنترل کیفیت هوای داخل مدارس در دستور کار قرار میگیرد. با افزایش شاخص به محدوده ۱۵۱ تا ۲۰۰، محدودیت فعالیتهای خارج از کلاس و استفاده از تجهیزات تهویه مناسب پیشبینی شدهاست، اما وقتی شاخص از ۲۰۰ عبور کند و وضعیت هوا به محدوده بسیار ناسالم تا خطرناک برسد، تصمیمگیری هدفمند برای تعطیلی پیشدبستانیها و دبستانها و در شرایط بسیار خطرناک، تعطیلی کامل مدارس مطرح میشود. این پیشنهاد در حالی مطرحشده که وزارت آموزشوپرورش حالا موضع روشنتری درباره تداوم آموزش حضوری دارد. علی فرهادی، سخنگوی این وزارتخانه، با اشاره به اینکه تعطیلی مدارس را نباید اولین راهکار مواجهه با آلودگی هوا دانست، گفت: «تا زمانی که سایر فعالیتهای اجتماعی، اداری و تجاری برقرار است، نباید فقط مدارس به سمت آموزش غیرحضوری بروند.»
او با بیان اینکه آموزشوپرورش عضو کمیته اضطرار آلودگی هواست، اما مسئولیت مدیریت آن را برعهده ندارد، معتقد است تصمیمهای این کمیته باید همه ابعاد زندگی اجتماعی را دربر بگیرد. به گفته فرهادی، «تا زمانی که تصمیم بر این است که مراکز خرید، شهربازیها، پارکها، پاساژها، بازارها و رستورانها فعالیت داشتهباشند و هیچگونه محدودیتی برای فعالیتهای اجتماعی و تجاری اعمال نشود، دلیلی ندارد که مدارس بهعنوان نخستین محل، غیرحضوری شوند.» سخنگوی وزارت آموزشوپرورش در توضیح این رویکرد، به وضعیت خانوادههایی اشاره کرده که ممکن است والدینشان در روز تعطیلی مدارس همچنان سر کار باشند و دانشآموزان در نبود آنها با مشکل مواجه شوند.
او با انتقاد از محدود کردن فعالیت حضوری مدارس در شرایطی که سایر فعالیتها بدون محدودیت ادامه دارند، تصریح کرد: «اگر قرار است برای کاهش آلودگی هوا محدودیتی اعمال شود، باید به سراغ منابع آلاینده و مدیریت تردد خودروهای شخصی و توسعه حملونقل عمومی رفت. برای مثال میتوان تصمیم گرفت که تردد خودروهای شخصی محدود شود و دانشآموزان، کارمندان، کسبه و سایر شهروندان از حملونقل عمومی استفاده کنند. این رویکرد منطقیتر از آن است که بهراحتی آموزش حضوری را از دانشآموزان بگیریم.»
تربیت در آموزش مجازی به حاشیه میرود.
اما ماجرای مخالفت با تعطیلیهای مکرر، فقط به مسائل اجرایی و دشواری خانوادهها محدود نمیشود. از نگاه آموزشوپرورش، مدرسه فضایی فراتر از کلاس و کتاب درسی است و بخش مهمی از فرایند تربیت دانشآموزان در همین محیط و از مسیر ارتباط مستقیم با معلم و همسالان شکل میگیرد. فرهادی در همین رابطه گفت: «هیچ چیزی جای آموزش حضوری را نمیگیرد.» او با اشاره به مأموریت تربیت تمامساحتی در سند تحول بنیادین آموزشوپرورش معتقد است اگر روزهای زیادی از سال به دلایل مختلفی مانند آلودگی هوا، برودت هوا و ناترازی انرژی به تعطیلی مدارس منجر شود، عملاً تربیت به حاشیه میرود و تنها آموزش به شکل مجازی دنبال میشود.
به اعتقاد سخنگوی این وزارتخانه، تعطیلیهای چندروزه حتی میتواند نظم زندگی دانشآموزان را هم برهم بزند. دانشآموزی که برنامه خواب، بیداری و فعالیت روزانهاش با حضور مستمر در مدرسه تنظیمشده، با تعطیلیهای پیدرپی از این نظم فاصله میگیرد و بازگشت به برنامه عادی برایش دشوار میشود.
هزینه تعطیلیها را چه کسی میپردازد؟
تجربه سالهای گذشته نشان داده که تعطیلی مدارس، اگرچه در ظاهر تصمیمی برای محافظت از سلامت دانشآموزان یا مدیریت شرایط اضطراری است، اما پیامدهای آن به همان روزهای تعطیل محدود نمیماند. تغییر مداوم شیوه آموزش، از کلاس حضوری به فضای مجازی و بازگشت دوباره به مدرسه، پیوستگی یادگیری را تحتتأثیر قرار دادهاست. سخنگوی وزارت آموزش و پرورش در این رابطه از استانداران و فرمانداران خواست اهمیت حضور دانشآموزان در مدرسه را جدی بگیرند: «حضور در مدرسه موضوعی بسیار مهم و پیچیده است و مسئولان باید با نگاهی چندبعدی و عمیق به مسائل آموزش و پرورش توجه کنند. باید بدانند که غیبت یکروزه دانشآموز از مدرسه نیز میتواند پیامدهایی داشته باشد که لازم است مورد توجه قرار گیرد.» فرهادی درباره تعیین آستانه مشخص شاخص آلودگی هوا برای تعطیلی مدارس نیز اظهار کرد: «در برخی کشورها حتی با وجود شاخصهای بالای آلودگی هوا، مدارس را بهتنهایی تعطیل نمیکنند، چراکه معتقدند دانشآموز در هر صورت در همان شهر تنفس میکند و فقط با تعطیلی مدرسه از مواجهه با آلودگی هوا مصون نمیماند.»
او در ادامه گفت: «دانشآموز چه در کلاس درس حضور داشته باشد و چه با تعطیلی مدرسه به شهربازی برود، همراه والدین به مراکز خرید مراجعه کند یا در سطح شهر تردد داشته باشد، همچنان در معرض آلودگی هوا قرار دارد. بنابراین بسیاری از کشورها در شرایط آلودگی شدید، مجموعهای از فعالیتها را محدود میکنند و این محدودیت صرفاً به مدارس اختصاص ندارد.»
در بسیاری از مدارس، هنوز هم زمزمههایی درباره احتمال مجازیشدن کلاسها به گوش میرسد و همین شایعهها کافی است تا دانشآموزان را در بلاتکلیفی نگه دارند. ظاهراً امسال بچهها یک درس اضافه هم دارند؛ درس حدس زدن اینکه فردا مدرسه میروند یا نه؟! درسی که نه کتاب مشخصی دارد، نه معلمی و نه حتی زمان امتحانش معلوم است! حال باید منتظر ماند و دید با رویکرد تازه آموزشوپرورش، این واحد درسی بالاخره از برنامه بچهها حذف میشود یا همچنان باید برایش دغدغه داشتهباشند.