در یک دهه اخیر، سینمای انیمیشن ایران مسیری رو به رشد را طی کرده و در زمینه تولید آثار پویانمایی سهبعدی به پیشرفتهای قابلتوجهی دست یافته است جوان آنلاین: در یک دهه اخیر، سینمای انیمیشن ایران مسیری رو به رشد را طی کرده و در زمینه تولید آثار پویانمایی سهبعدی به پیشرفتهای قابلتوجهی دست یافته است. ارتقای کیفیت فنی، بهویژه در حوزه مدلسازی سهبعدی، طراحی شخصیتها و خلق جهانهای بصری، موجب شده است تا تولیدات داخلی از ظرفیت چشمگیری برای جلب نظر مخاطب برخوردار شوند. اکران موفق و فروش قابلقبول برخی از این آثار طی سالهای اخیر نیز نشان میدهد که انیمیشن ایرانی توانسته است جایگاهی مناسب در سبد تماشای خانوادهها به خود اختصاص دهد.
«نبرد بادبادکها» چهارمین محصول مرکز انیمیشن سازمان سینمایی سوره است که نخستینبار در سیوهشتمین جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان به نمایش درآمد و اکنون در میانه فصل پاییز وارد چرخه اکران عمومی شده است.
این اثر در قالب یک انیمیشن ماجراجویانه، میکوشد با تکیه بر مؤلفههای شناختهشده این ژانر و توجه به ذائقه مخاطب امروز، روایتی گیرا و سرگرمکننده را شکل دهد. همچنین، برخورداری از مضمونی ملی و تلاش برای پیوند دادن جهان داستانی با مؤلفههای هویتی و فرهنگی، به دور از شعارزدگی و رویکردهای کلیشهای، از دیگر نقاط قوت این انیمیشن است.
مهمترین امتیاز «نبرد بادبادکها» را باید در فیلمنامه سنجیده آن جستوجو کرد؛ متنی که با طراحی پیرنگی منسجم و برخوردار از کشش دراماتیک، زمینه لازم برای درگیر کردن مخاطبان کودک و نوجوان با سیر حوادث را فراهم میکند. «نبرد بادبادکها» با پیوند زدن عناصر خیالپردازانه به واقعیتهای روز و شرایط برآمده از تقابل مستقیم با دشمن طی ماههای اخیر، جهانی داستانی خلق میکند که در عین برخورداری از ظرفیتهای تخیلی، با مسائل و دغدغههای عینی جامعه نیز ارتباطی معنادار برقرار میسازد. از سوی دیگر، چیدمان حسابشده نقاط عطف و ارائه تدریجی اطلاعات در طول روایت، به انسجام ساختار دراماتیک فیلم کمک میکند و مانع از افت کشش داستانی در مسیر پیشبرد ماجرا میشود.
اگرچه به نظر میرسد مخاطب اصلی «نبرد بادبادکها» گروه سنی نوجوان بوده است، اما شیوه روایت داستان و پرداخت شخصیتها بهگونهای است که دایره مخاطبان فیلم را به گروه سنی مشخصی محدود نمیکند. طراحی کاراکترها، تنوع موقعیتهای داستانی و برخورداری روایت از کشمکشهایی فراتر از دغدغههای مختص کودکان، زمینه همراهی مخاطبان نوجوان و حتی امکان ارتباط والدین را نیز با جهان داستانی خود فراهم میکند. این ویژگی نشان میدهد که سازندگان اثر در طراحی و اجرا، به ظرفیتهای ارتباطی انیمیشن در میان نسلهای مختلف توجه داشتهاند.
در مقابل نقاط قوتی که به آن اشاره شد، کیفیت فنی و تکنیک اجرایی «نبرد بادبادکها» در مقایسه با برخی تولیدات پویانمایی و حتی تعدادی از آثار پیشین مرکز انیمیشن سوره، از جمله «یوز»، در سطحی پایینتر قرار میگیرد. این مسئله بهویژه در کیفیت مدلسازی سهبعدی و پرداخت بصری اثر نمود پیدا میکند و ممکن است برای مخاطبانی که با استانداردهای روز انیمیشنهای مطرح جهان آشنایی دارند، نوعی فاصله زیباییشناختی ایجاد کند. با وجود این کاستی، الهام ابراهیمی در مقام کارگردان و تهیهکننده، در بهرهگیری از امکانات میزانسن و دکوپاژ و سازماندهی عناصر بصری عملکرد قابلقبولی دارد. تلفیق فضاهای واقعگرا با مؤلفههای خیالپردازانه و استفاده خلاقانه از ظرفیتهای کارگردانی در طراحی موقعیتها و هدایت نگاه مخاطب، تا اندازهای ضعفهای فنی و بصری اثر را پوشش میدهد.
روایت «نبرد بادبادکها» در لایه نخست خود بر مفهومی روشن استوار است: نفوذ دشمن خارجی و ضرورت حفظ همبستگی ملی در برابر تهدیدهای بیرونی. با این حال، فیلم برای انتقال این مضمون به بیان مستقیم و شعارگونه متوسل نمیشود و میکوشد آن را از مسیر خیالپردازی و استعارههای داستانی پیش ببرد. تلاش دشمن برای دستیابی به سنگی ارزشمند که تنها در ایران نگهداری میشود، یکی از تمهیدات روایی فیلم برای بازنمایی این تقابل است؛ عنصری که در عین برخورداری از کارکردی ماجراجویانه، واجد دلالتهای نمادین درباره اهمیت میراث ملی و لزوم حفاظت از آن است. پرداختن به مفاهیمی همچون هویت ملی، تهدید خارجی و همبستگی اجتماعی برای کودکان امروز، نیازمند زبانی متناسب با جهان ذهنی و سلیقه بصری و روایی آنهاست. «نبرد بادبادکها» در مجموع توانسته است با قرار دادن این مفاهیم در بستر یک ماجرای خیالانگیز، میان مضمون مورد نظر سازندگان و اقتضائات مخاطب امروز پیوند برقرار کند.
در شرایطی که سینمای ایران مدتهاست از نظر تنوع آثار با رکود مواجه شده و بخش قابلتوجهی از فیلمهای روی پرده نیز تناسبی با نیازها و سلیقه مخاطبان کودک و نوجوان ندارند، «نبرد بادبادکها» میتواند یکی از گزینههای قابلتوجه برای تماشای خانوادگی باشد؛ فیلمی که با برخورداری از داستانی ماجراجویانه و مضمونی متناسب با این گروه سنی، امکان همراهی کودکان، نوجوانان و والدین را فراهم میکند و از این منظر، اثری است که میتوان با اطمینان تماشای آن را به خانوادهها توصیه کرد.